Grenzen hebben de regio langs de Saar, Lotharingen en Luxemburg door de eeuwen heen bewogen en er bovendien een blijvende stempel op gedrukt. Het grensverloop wisselde na afloop van oorlogen weer terwijl tegenwoordig twee koppeltekens de grote regio ‘Saar-Lor-Lux’ zonder enige moeite verbinden. Toch gold ook toen al: zonder de Lotharingse ‘minette’, het kleine erts, geen staal aan de Saar. Ondergronds waren deze grenzen er niet. In het zuidwesten van Luxemburg zit er ijzererts in de grond en deze ertslaag verloopt verder in de richting van Nancy. Lagen steenkool strekten zich zowel over de Beierse als de Pruisische delen van de mijnbouwstreek langs de Saar uit. De wereldwijde grondstoffenmarkt betekende uiteindelijk het einde voor erts en staal uit de regio Saar-Lor-Lux. Echter, de gemeenschappelijke industriële geschiedenis en een alomtegenwoordige industriecultuur zijn gebleven. IJzererts, kolen en staal horen bij elkaar als het werelderfgoed Völklinger Hütte, het Musée de la Mine in Petite Rosselle en het Industrie- en Spoorwegpark in het Luxemburgse Fond-de-Gras.

Natuurlijke en politieke grenzen vormden een uitdaging. De Rischbachstollen in St. Ingbert werd uitgebouwd tot ondergrondse transportweg omdat het vervoer over een steile weg gevaarlijk en duur was en omdat aan het vlak bij de grens gelegen Pruisische deel van de mijnbouwstreek niet mocht worden geleverd. Een stalen trog voor schepen bij de lift in Saint-Louis/Arzviller in het Rijn-Main-kanaal verving een reeks sluizen. Daarentegen was het met de zoutwinning in Marsal afgelopen toen de militaire bouwmeester Vauban in opdracht van Lodewijk XIV in 1699 de stad tot een vesting liet ombouwen. De Duits-Franse Oorlog van 1870-1871 zorgde voor nieuwe grensverschuivingen zodat de glashandelaar weliswaar in het voormalige Lotharingse maar toen Duitse glasmakersdorp Meisenthal liet produceren. Toch liet hij heel patriottisch ‘Nancy’ op zijn vazen en schalen stempelen.

Grenzen overschrijden betekende in het industrietijdperk ook steeds de plicht tot superlatief en topprestatie. De eerste in 1883 in de Völklinger Hütte opgerichte hoogoven was de grootste in de mijnbouwstreek langs de Saar. In 1890 ontstond hier de grootste draagwalserij van het Duitse keizerrijk. De mijn Petite Rosselle was na 1945 met zijn vier schachten een van de grootste standplaatsen van de Franse zware industrie. Bijna 100 m hoog en 1200 m diep is Schacht IV, de ‘Witte Reus’, van het voormalige bergwerk Göttelborn. Net als vroeger wordt de turbine voor de machines in de fijnmechanische werkplaats van de Fellenbergermühle in Merzig door waterkracht aangedreven.

Hoezeer de natuur met haar bodemschatten ook de politieke grenzen negeerde, zozeer bepaalden de strikte landsgrenzen de industriecultuur in de regio Saar-Lor-Lux. De architectuur van de arbeiderswijken vormt een afbeelding van de sociale hiërarchie in het rijk van de mijnbaronnen tussen herenhuis en slaaphuis, arbeiderswoning en directeursvilla. De grenzen waren tot in de arbeiderswereld zichtbaar, zoals de indeling van de gebouwen in de voormalige mijn Velsen duidelijk maakt. Hier bepaalden geloof, burgerlijke staat en rang waar iemand at en zich waste.

Industriecultuur betekent over de grenzen met het verleden en met andere landen heen te gaan. De regio Saar-Lor-Lux met zijn musea en vele interessante industriestandplaatsen nodigt u hiertoe uit. Hier wordt de geschiedenis van steenkool, ijzererts en staal verteld maar ook van glas, keramiek en zout en de verwerking ervan – zo wordt het verleden weer tot leven gewekt!