Peenemünde, dat wat vroeger pure hightech – zo vroeg en zo modern als haast nergens anders. Hier, in het uiterste noordoosten van Duitsland, ging ’s werelds eerste langeafstandsraket de lucht in. Sommige wetenschappers droomden daarbij van de ontwikkeling van een vervoersmiddel dat de mensen naar de toekomst zou katapulteren. De keerzijde van de medaille: Peenemünde werkte voor de oorlog. Onderzoekers en ingenieurs stelden hun kennis in dienst van een leger dat in het teken van nationaal-socialistisch geweld stond. Zo gingen zij deel uitmaken van de Duitse vernietigingsmachinerie. Wat was Peenemünde dus: wieg van de wereldruimvaart of geboorteplaats van massavernietigingswapens? Antwoorden hierop probeert ‘das Historisch-Technische Informationszentrum’ te vinden dat is gevestigd in een voormalige krachtcentrale van Peenemünde. De tentoonstelling wil tot nadenken stemmen: over de plaatselijke geschiedenis maar ook over de verantwoordelijkheid van techniek en wetenschap jegens mens en milieu.

In 1936 was Peenemünde nog slechts een dorp op het in de Oostzee gelegen eiland Usedom. Toen kwam het leger. Binnen de kortst mogelijke tijd ontstonden er op een oppervlak van circa 25 km2 ultramoderne militaire proefinstallaties. Dit onderzoek bracht twee nieuwe wapensystemen voort: de vliegbom Fi103 en de raket A4. In de hoogdravende taal van de nazipropaganda werden ze vergeldingswapens genoemd. Beter bekend zijn ze onder hun beruchte afkorting V1 en V2.
Het hart van de proefinstallaties was de zogenaamde ‘Prüfstand VII’. In oktober 1942 lukte een team van onderzoekers onder leiding van de jonge natuurkundige Wernher von Braun een van de belangrijkste technische doorbraken van de 20e eeuw: de vlekkeloze testvlucht van een V2. Deze briljante prestatie kostte echter de gezondheid en het leven van duizenden tewerkgestelde krijgsgevangenen. In juni 1943 kwamen nog meer gevangenen uit concentratiekampen aan – voor de serieproductie van de raketten. Vanwege een Britse bomaanval werd de productie al spoedig verplaatst naar een ondergrondse fabriek in de Harz. Het fabriekspersoneel bestond uit gevangenen uit het concentratiekamp Dora. Werkomstandigheden, ziektes en honger eisten talrijke slachtoffers. Datzelfde gold voor het inzetten van wapens tegen civiele doelen in Engeland, België en Frankrijk.
In 1945 raakte de kennis van de Duitse raketonderzoekers in handen van de geallieerden die de V2 tot kiemcel van de moderne raktettechnologie maakten. Peenemünde zelf was in het DDR-tijdperk militaire basis en verboden gebied. Van de proefinstallaties uit de Tweede Wereldoorlog is slechts de krachtcentrale bewaard gebleven die in 1991 werd stilgelegd. Nu is ze het grootste industriemonument van de deelstaat Mecklenburg-Vorpommern en huisvest ‘das Historisch-Technische Informationszentrum Peenemünde’. Dit bijzondere museum nodigt zijn bezoekers uit voor een kritische ontmoeting met een verleden dat ook in het heden doorwerkt.