Een dinosauriër in de industriële geschiedenis is de in 1986 stilgelegde Völklinger ijzersmelterij (de ‘Völklinger Hütte’) in het Saarland. Het visitekaartje: een oppervlakte van 600.000 vierkante meter. De gebalde kracht van meer dan 100 jaar ijzerproductie. Het eerste industriemonument uit de 19e eeuw dat tot werelderfgoed is verklaard. Geen wonder dat de bezoekers in grote getale toestromen. Onder deskundige leiding beleven ze het labyrint van de hoogovens en de windverhitters, de cokesleidingen en de hangende spoorrails van dichtbij. Hierbij mag een kleine omweg naar het 30 meter hoge platform van een hoogoven en naar het uitkijkplatform op de windverhitters op 45 meter hoogte niet ontbreken. Vanaf hier heeft u vandaag de dag het beste uitzicht over de smelterij en het omringende industrielandschap van het Saardal.
Ook het omvangrijke culturele programma van de Völklinger ijzersmelterij oefent al enige tijd een grote aantrekkingskracht op het publiek uit. Vooral de grote hal voor de blazers is in dit opzicht beroemd geworden – een spannende plek voor tentoonstellingen, concerten en congressen. Nog veel meer plaats biedt de voormalige opslaghal voor erts: hier laat het eerste ScienceCenter in de Saar-Lor-Lux-regio, het Ferrodrom®, u de spannende wereld van ijzer en staal zien.

Het begon met een flop: de eerste Völklinger staalfabriek, in 1873 door de ingenieur Julius Buch opgericht, was al na 6 jaar weer verleden tijd. Diagnose: niet rendabel. In 1881 kocht Carl Röchling de stilgelegde staalfabriek. Hij had succes want het bedrijf ontwikkelde zich in de daarop volgende tijd tot een van de meest innovatieve en meest productieve ijzer- en staalfabrieken van Europa. Midden op het terrein staat de 45 meter hoge en 250 meter lange rij van in totaal 6 hoogovens. Daarnaast staan de 104 cokesovens gegroepeerd en de 10.000 vierkante meter grote opslaghal waarin vroeger de geleverde erts tijdelijk werd opgeslagen. Om ook de afvalstoffen uit de ijzerproductie te kunnen verwerken kwam er in 1928 de sintermachine, toentertijd de grootste ter wereld. Een architectonisch kunststukje vormt de centrale watertoren uit 1918: hij geldt als het eerste bouwwerk met betonnen staanders op het Europese vasteland. Iets eerder ontstond de hellende lift voor het erts, een van de opmerkelijkste staaltjes ingenieurswerk van het begin van de 20e eeuw.

De productie van de Völklinger ijzersmelterij bereikte een hoogtepunt tijdens de bouwhausse van na de oorlog – het aantal werknemers steeg tijdelijk tot meer dan 17.000. Toen werd echter ook in het Saarland de wereldwijde staalcrisis merkbaar. Zelfs de fusie van de ijzer- en staalfabrieken Völklingen en Burbach tot de ARBED Saarstahl kon de teloorgang niet meer tegenhouden. In 1986 is de ijzertijd in Völklingen voorbij: na meer dan 100 jaar doven de vuren in de hoogovens van de Völklinger ijzersmelterij. Duizenden mensen verliezen hun baan.
Het einde is echter ook een nieuw begin. Al direct na het stilleggen werden delen van het industrieterrein tot monument verklaard: de ijzerfabriek werd een industriemonument. De beloning volgde prompt: in 1994 verklaarde de UNESCO de Völklinger ijzersmelterij tot werelderfgoed. En sommige voormalige smelterijarbeiders werken vandaag de dag als gids voor groepen toeristen.