Wat voor een aanblik! Een welhaast eindeloze rij zorgvuldig gemetselde douchecabines in de wasruimte. Iedere mijnwerker had hier zijn eigen cabine. De vooruitstrevendheid van het complex lag in de eerste plaats aan het late tijdstip waarop de mijn ontstond: de tijd vlak na 1900. De mijn imponeert door de goede toestand waarin hij verkeert. Vandaag de dag is in deze mijn bij Beringen in Belgisch Limburg het Vlaams Mijnmuseum gevestigd. Een documentaire over het voormalige leven van de mijn geeft de bezoeker een eerste indruk. Letterlijk tastbaar wordt de wereld van de mijnwerkers dan tijdens de rondleiding door een nagebouwde mijngang. Een model van de mijn met licht en geluid maakt de complexe processen van de mijn aanschouwelijk. De tentoonstelling in het bezoekerscentrum verbindt al deze indrukken met de regionale mijnbouwgeschiedenis. Daarna is het de hoogste tijd voor het ‘mijnwerkerspad’. De loopt van de wasruimte via de lampenzaal en de loonhal naar een van de beide enorme schachttorens. En wie wil, kan tot slot ook nog de nabijgelegen arbeiderswijk met de mijnbouwkathedraal bezichtigen.

Het meest omvangrijke panorama biedt de zogenaamde steenberg. Vanaf de top van deze, nu groene, stortberg heeft men uitzicht op de schachtinstallaties, de ‘Wipperhalle’ (waar de steenkool werd gesorteerd) en kolenwasserij, en kan de rails van de uitgerangeerde wagons volgen die langzaam maar zeker door de natuur weer terug worden veroverd, en komt uiteindelijk uit bij de nabijgelegen arbeiderswijk. Dit alles past eigenlijk niet zo goed bij de landelijke omgeving met de weidse heidevelden. En inderdaad, de mijnbouwstreek in Limburg is een van de jongste en kortstondigste van heel Europa.

De geschiedenis van de mijnbouw begon hier rond 1900 toen de Belgische regering besloot om de mijnbouw in de oostelijke provincie te stimuleren. De reden hiervoor was de sterke vraag van binnen- en buitenlandse staalproducenten naar hoogwaardige steenkool. In 1901 begon men in Limburg met de winning. In de loop van de tijd ontstonden er zeven mijnen. Echter, reeds aan het eind van de jaren 1950 ondervond de mijnbouw concurrentie van de goedkopere energiebronnen, zoals olie en gas. De laatste Limburgse steenkoolmijn werd in 1992 gesloten. Alleen de mijn bij Beringen leeft voort – als standplaats van het Vlaams Mijnbouwmuseum. Uit de omvang van het complex valt af te leiden hoeveel steenkool er in de regio werd gewonnen. Wel vier ophaalgebouwen zorgden voor de uitwisseling tussen de bovengrondse gebouwen en de ondergrondse mijngangen.

Het hele complex ontstond praktisch op het platteland, er was nauwelijks sprake van industriële infrastructuur. Dat is ook in het naburige Beringen te zien. Hier werd een complete arbeiderswijk uit de grond gestampt voor het personeel van de mijn. De bakstenen van de huisgevels vormen niet alleen in ruimtelijk opzicht het verlengde van de monumentale mijnarchitectuur. Vandaag de dag maakt de wijk deel uit van het industriemonument, net als de gerenatureerde steenbergen op het achterste deel van het voormalige mijnterrein. Deze markante heuvels, oorspronkelijk een afvalproduct van het kolenwassen, zetten duidelijke accenten in het voor de rest relatief vlakke Limburgse landschap.