Ontzettend zwaar werk! De hele dag achter een reusachtige zoutpan staan de aanvoer van brijn regelen, het zout harken, in bakken vullen, drogen – het werk in ene traditioneel zoutwerk was bepaald geen pretje. Hoe zeer het zout ook aan gebouwen en materiaal vrat, bewijzen de Lion Salt Works in Marston, vlakbij Northwich – het enige in zijn soort nog bewaard gebleven zoutwerk, gelegen in het Engelse graafschap Cheshire. Cheshire kan op een duizenden jaren oude zoutproductie bogen. Des te kostbaarder is wat er van deze traditie in Marston nog over is. Momenteel geeft een expositie in een voormalig fabriekskantoor een eerste overzicht van de geschiedenis en werkwijze van het in 1986 stilgelegde bedrijf. Ook de pomp die het zouthoudende grondwater oppompte en de bijbehorende stoommachine zijn bewaard gebleven. De vijf pannenhuizen zijn door de zoute dampen aangetast. Bij speciale gelegenheden laten medewerkers van het museum het maken van zout daarom met behulp van kleine zoutpannen zien. Uiterlijk dan wordt duidelijk dat een bezoek aan de Lion Salt Works pure industriearcheologie is!

In het graafschap Cheshire werd reeds door de Romeinen zout gewonnen. Met zout betaalden zij hun soldaten. ‘Salarium’ noemden zij dat. Daaruit ontstond later het woord salaris (Engels: ‘salary’). Zout vormt sinds mensenheugenis een bron van rijkdom voor Cheshire. Dat komt door de dikke laag steenzout die hier onder de grond ligt. Vermengd met grondwater ontstaat daaruit brijn, een substantie die acht maal meer zout bevat dan zeewater. Aan het eind van de 19e eeuw voorzag Cheshire in bijna de hele Britse zoutbehoefte. Toentertijd waren er in het graafschap ongeveer 250 zoutwerken die in grote open pannen met behulp van kunstmatig toegevoerde hitte brijn tot zout uitkookten. Al deze zoutwerken profiteerden van de steeds beter wordende transportmogelijkheden door kanalen en de spoorwegen. Niet voor niets liggen de Lion Salt Works direct aan het Trent and Mercy Canal. Het familiebedrijf werd in 1894 opgericht. Het belangrijkste onderdeel was het pomphuis met de ‘knikkebollende ezel’, een soort jaknikker waarmee men de brijn werd opgepompt. Voor de aandrijving zorgde een stoommachine. Pas in 1960 werd er op het terrein een elektrische pomp geïnstalleerd. Ongeveer tegelijkertijd kregen de pannenhuizen een mechanische hark, wat het werk achter de zoutpan aanzienlijk vergemakkelijkte. Afgezien van de overgang van kolen naar olie bij het stoken waren dit de enige technische vernieuwingen in bijna 100 jaar bedrijfsvoering. Andere veranderingen bleven beperkt tot de voortdurende uitbreiding met nieuwe pannenhuizen. Het productieproces zelf veranderde niet – in wezen is het nog als in de Oudheid. Het is de kunst om de temperatuur en het vloeistofgehalte in de zoutpannen optimaal te regelen want er zijn vele verschillende soorten zout en iedere klant wil een bepaalde kwaliteit. In 1986 werd het bedrijf stilgelegd. Momenteel is het Lion Salt Works-museum in opbouw. Een stichting is al sinds jaren op zoek naar kapitaalkrachtige sponsors. Men wil weer met een deel van de productie beginnen waarbij het publiek dan zal kunnen toekijken.