Ze ploeterden als dieren: gebukt in de lage mijngangen, de longen vol met stof en steeds bang voor een instorting of een gasexplosie. En toch was er ook altijd het gevoel van trots, zoals van een boer die zijn eigen land bewerkt. Immers, iedere mijnwerker kreeg een strikt afgebakend gebiedje toegewezen. Hoe meer steenkool hij daaruit haalde, des te beter voor hem en de zijnen. Sinds 1989 richt het Rhondda Heritage Park een levensecht monument op voor de mijnwerkersgezinnen van de Rhondda Valleys in het zuiden van Wales. In twee oude ophaalgebouwen van de voormalige mijn Lewis-Merthyr ensceneren multimediashows de dramatische geschiedenis van de regio en vertellen over de ongelukken in de mijnen, de opstanden en de strijd voor een minimumloon. Een nagebouwde dorpsstraat maakt het dagelijks leven in mijnwerkerswijken aanschouwelijk. De tentoonstelling in het voormalige hevelgebouw gaat in op de rol van de vrouwen. En tot slot gaan de bezoekers dan naar beneden. Meenemen moeten ze: helm, lamp en een mijnwerker van hier die in de vochtige duisternis van de mijngangen de schaduwen van de hier vroeger zwoegende mannen weer oproept. Een gesimuleerde tunnelrit met een moderne mijntrein ‘katapulteert’ de bezoekers weer naar het daglicht.

‚De zware voeten van de tirannen hebben onze schouders tot bloedens toe geschopt’, zongen de stakende mijnwerkers in Wales in 1910 en protesteerden hiermee tegen de loondumping van de mijnmanagers. Plaats van het gebeuren: diverse mijnen in de mijnstreek Glamorgan in Zuid-Wales. Hier heerste 100 jaar eerder nog een pure, landschappelijke idylle. Echter, toen maakten omvangrijke steenkoolvoorraden Glamorgan tot speerpunt van de industriële revolutie. Dat betekende werk en brood, maar ook ontberingen, ziekten en een diepe onmacht ten opzichte van de mijneigenaars die hun mijnwerkers eerder als objecten dan als mensen beschouwden. In het dal van de Rhondda deed de industrialisatie in de jaren 1850 haar intrede. Al spoedig zoomden wel 66 mijnen de smalle rivier. Een van de eerste was de mijn Lewis-Merthyr. Hij was genoemd naar W. T. Lewis, de latere Lord Merthyr, die de mijn in de jaren 1870 in bezit kreeg en de grondsteen voor diens economisch succes legde. In 1880 werd de Bertie-schacht gedolven en tien jaar daarna de Trevor-schacht. Beide vormden de ruggengraat van de mijn en wonnen rond 1900 circa een miljoen steenkool per jaar. Pas door het samengaan met de mijn Tymawr in 1958 vervoerde het traditierijke schachtcomplex toen nog slechts mensen en materiaal. De bijbehorende ophaalgebouwen en de schoorsteen, de lampenschoonmaakruimte, het hevelgebouw en de voormalige opslaghal vormen sinds de sluiting van de mijn in 1983 de kern van het huidige museum. Dat werd in 1989 geopend en wordt sindsdien steeds verder uitgebreid. Zo gingen bijvoorbeeld in 1991 de multimediashows over de geschiedenis van de mijnstreek van start. In 1993 werd de ‘Energy Zone’ ingewijd, een grote avonturenspeelplaats voor kinderen en in het voorjaar van 1994 ontving het bezoekerscentrum zijn eerste gasten. Het slot en tegelijkertijd het hoogtepunt vormde in de herfst van hetzelfde jaar de grootscheeps geënsceneerde ‘Ondergrondse Tour’.