Raak aan! Spreek! Maak foto’s! In welk museum heeft u ooit zulke opschriften’ gezien? Maar in Żywiec is alles gewoon anders. In dit mooie kleine stadje wordt een van de meest populaire en traditierijke biersoorten van Polen gebrouwen. Hoe dat zo is gekomen, vertelt het plaatselijke brouwerijmuseum. Hierbij wordt uitdrukkelijk gewenst wat elders meestal streng verboden is: de bezoekers moeten de klaringskuipen, houten vaten en de vele andere objecten met hun eigen handen ‘begrijpen’, ze moeten er commentaar op geven en hun mening zeggen en ze moeten er – alstublieft – naar hartelust foto’s van maken. 18 in de rotsen uitgehouwen kelderruimtes – de historische ijskelder voor het opslaan van de biervoorraden – leiden op onderhoudende wijze door 150 jaar brouwerijgeschiedenis. De expositie krijgt haar speciale touch door de charme van de ensceneringen: of het nu de schokkende tijdmachine is die de passagiers naar een nagebouwd steegje van een klein stadje in het Oost-Europese Galicië ‘katapulteert’ of een labyrint dat de complexe politieke en economische situatie ten tijde van de volksrepubliek Polen verzinnebeeldt. Aan het einde van de rondgang lokt een vers Żywiec-biertje uit de tap.

Het Keizerlijke, Export, Maartbier, Lager, Porter en Ale – zo heten de soorten bier waar Żywiec aan het eind van de 19e eeuw beroemd om was. Toentertijd, ten tijde van de Donaumonarchie, heette de plaats noch Saynbusch en behoorde toe aan de Habsburgers die in 1856 ook de huidige brouwerij hebben opgericht. De wortels van de brouwerijtraditie van Żywiec liggen echter al in het jaar 1537 toen een paar burgers van de stad voor het eerst de zogenoemde brouw- en schenkrechten kregen.

Vandaag de dag behoort de brouwerij Żywiec tot het Nederlandse concern Heineken. Ter ere van het 150-jarige bedrijfsjubileum werd in 2006 het nieuwe brouwerijmuseum geopend. Op in totaal 1.600 vierkante meter presenteert het de bewogen geschiedenis van de brouwerij waarbij bepaalde periodes als voorbeeld dienen. Dat geldt zowel voor de gereconstrueerde scène in het steegje uit de tijd van de Donaumonarchie met een kuiperij, drukkerij, een winkeltje met overzeese producten en met kroegen als ook voor het nagemaakte Żywiec-restaurant in de stemmige stijl van de art déco. Haast kil daarentegen doet de ruimte aan die de donkere jaren van de Tweede Wereldoorlog thematiseert. In een opgenomen televisie-interview vertelt aartshertogin Maria Krystyna Habsburg, de dochter van de laatste eigenaar van de brouwerij voor de oorlog, hoe enkele dappere medewerkers het traditierijke bedrijf in 1945 tegen moedwillige verwoesting door de nazi’s beschermden. De rode draad van de rondgang vormt hierbij steeds het Żywiec-bier. Welke grondstoffen bevat het, hoe ontstaat het en hoe heeft zich de technologie van de bierproductie in de loop der eeuwen ontwikkeld? Wat dit betreft leveren de twee naast elkaar staande brouwhuizen – het moderne uit 1996 en het historische maar nog goed bewaard gebleven brouwhuis uit de tijd van keizer Franz-Joseph goede mogelijkheden om te vergelijken. De manier waarop het museum geschiedenis, technische vooruitgang en biografisch materiaal met elkaar verbindt en daarbij uitnodigt om mee te doen, heeft succes. In de eerste drie jaar na de opening kwamen er 300.000 bezoekers uit alle delen van de wereld.