Sommige stoomlocomotieven zien eruit als te groot uitgevallen speelgoed. Of zoals locomotief Emma uit het kindersprookje van Michael Ende over Jim Knopf en machinist Lukas. Echter, zodra de stoom uit de schoorsteen komt en de locomotief fluit, is het zonneklaar: dit is het echte werk! Met liefdevol gerestaureerde reizigers- en goederenwagons op sleeptouw rijden de historische smalspoorstoomtreinen van de Nederlandse Museumstoomtram tussen de oude Zuiderzeesteden Hoorn en Medemblik heen en weer. Onderweg stoppen ze op pittoreske stations als Wognum, Twisk en Opperdoes en bieden uitzicht op windmolens, weilanden en bloeiende tulpenvelden. In Medemblik staat de bezoekers nog een andere attractie te wachten: het plaatselijke smalspoormuseum. Hier vindt u behalve enkele uitstekend gerestaureerde locomotieven en wagons twee opzienbarende, vierkante trams. Bovendien beschikt het museum over een grote verzameling historische bagage en originele, bewaard gebleven seinen. Wie daarna nog zin in een klein boottochtje heeft, gaat in Medemblik aan boord van de historische veerboot ‘Friesland’ en vaart langs de oever van het IJsselmeer naar Enkhuizen.

Woningen, schuurtjes, duivenhokken – zo eindigden na de stillegging van de smalspoorstoomtreinen in Nederland heel wat uitgerangeerde locomotieven en wagons. Pas in 1968, het oprichtingsjaar van de Museumstoomtram Hoorn-Medemblik, herkende men de waarde als een stuk levend bewijs van de industriegeschiedenis. Het doel van het museumconcept was vanaf het begin om de nog bewaard gebleven wagons en locomotieven te restaureren en weer in te zetten. Dienovereenkomstig maken ook de stationsgebouwen en de seinhuisjes van het als museumtraject Hoorn-Medemblik deel uit van de historische verzameling. Het resultaat is een spannende tijdreis door de geschiedenis van de Nederlandse smalspoortreinen die tussen 1879 en 1966 voor de ontwikkeling van het land deels van groot belang waren. Tot de pronkstukken van het museumrepertoire behoort de stoomlocomotief ‘Bello’ uit 1914 die vroeger op het traject Alkmaar-Bergen aan Zee reed. Opmerkelijk zijn bovendien de beide vierkante stoomtramlocomotieven – een van de twee is de ‘Leeghwater’ uit 1921,van de firma Henschel uit Kassel, die in 1937 in het bezit kwam van een suikerfabriek in Roosendaal en daar nog circa 30 jaar lang als rangeerlocomotief dienst deed. Zulke vierkante locomotieven waren voor de Nederlandse smalspoortreinen net zo karakteristiek als teakhouten reizigerswagons van rond 1900 waarvan er ook nog enkele exemplaren bewaard zijn gebleven. Kern van de verzameling vormen wagons, locomotieven en inrichtingsvoorwerpen uit de tijd rond 1926. Het omvangrijke documentatiemateriaal gaat in op de historische achtergrond van de tentoonstellingsstukken en de bezoekers krijgen zodoende een goed overzicht over de ontwikkeling van de smalspoortreinen in Nederland. Tussen maart en november rijden de museumtreinen volgens een regelmatige dienstregeling. Het aanbod wordt afgerond door een tochtje met een historische stoomboot!