Salpeter, houtskool en zwavel: een explosief mengsel. Als buskruit heeft het de wereld veranderd, met ondersteuning van de Royal Gunpowder Mills. 300 jaar lang onderzocht en produceerde de fabriek bij Waltham Abbey in het Engelse Essex ongeveer alles wat gecontroleerd knalde – vanzelfsprekend in het diepste geheim. Dat maakt het complex dat tegenwoordig een museum is juist zo aantrekkelijk: omgeven door een prachtige natuur. Als eerste oriëntatiepunt dient een multimediale expositiehal. Hier wordt de plaatselijke geschiedenis getoond en welke uitvindingen de wetenschappers hier allemaal hebben gedaan. Wie wil, kan zelf een witte jas aantrekken en achter een interactieve computer de een of andere explosie laten ontstaan. De rest van het uitgestrekte terrein – met onder andere een uitgestrekt kanaal- en spoorrailsnetwerk en een twaalf meter diep bassin voor tests met dieptebommen – kunt u het best op een rondrit op een aanhangwagen met een tractor ervoor ontdekken. Ook beschikt het museum over een collectie vuurwapens. Want hoe idyllisch het plaatsje tegenwoordig ook moge lijken, het maakt er geen geheim van dat een groot deel van zijn producten naar de wapenindustrie ging.

Op 27 mei 1861 was er een oorverdovende detonatie. Toen de rook begon op te trekken, lagen de kruitmolens van de Royal Gunpowder Mills in de as. En dat terwijl ze pas vier jaar eerder waren aangeschaft: de eerste door stoomkracht aangedreven molens van Waltham Abbey. Vanaf ongeveer 1660 produceerde deze fabriek kruitpoeder: salpeter, houtskool en zwavel werden in een reeks productiestappen gemalen, geperst, gedroogd en tot korrels gemaakt. Het was slechts een kwestie van tijd tot ook de regering zich hiervoor ging interesseren. In 1787 nam zij het particuliere bedrijf over en maakte er de belangrijkste kruitfabriek van Groot-Brittannië van – precies op tijd voordat Napoleon zijn schaduw op Europa wierp. Het zijn dan ook de oorlogen geweest die een blijvende invloed hebben gehad op de geschiedenis van de Royal Gunpowder Mills. De meeste bewaard gebleven gebouwen stammen uit het midden van de 19e eeuw. Toentertijd woedde de vandaag de dag grotendeels vergeten Krimoorlog die door geschiedkundigen als eerste industriële oorlog wordt beschouwd – een materiaalslag met hoge verliezen aan soldaten en uitrusting. Daardoor steeg de buskruitproductie van Waltham Abbey tot ongekende hoogte. Ook werd er geëxperimenteerd met schietkatoen en nitroglycerine. In de jaren 1880 ontwikkelden plaatselijke wetenschappers de explosieve chemische stof cordiet waarmee het Britse leger in de Eerste Wereldoorlog miljoenen keren zijn projectielen afvuurde. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vond de productie elders plaats om aan de dreiging door de luchtaanvallen te ontkomen. Na 1945 ontstonden er op het terrein verschillende laboratoria die zich onder andere met onderzoek naar raketten bezighielden. Dit alles heeft het uiterlijk van het complex echter nauwelijks doen veranderen: karakteristiek was en is de grote afstand van de gebouwen onderling om de schade door een explosie zo gering mogelijk te houden. In 1991 legde het Britse ministerie van defensie de fabriek stil. Tegenwoordig is hier een grote verscheidenheid aan natuur te vinden – en een uniek museum.