“Het dal schijnt door een geweldige slag met de voorhamer te zijn ontstaan”; schrijft de uit de streek afkomstige schrijver Frode Grytten. Watervallen, gletsjers en dramatische berglandschappen lokten reeds in de 19e eeuw talrijke toeristen naar het gebied rond Odda en Tyssedal. Midden in deze oorspronkelijke omgeving, aan de oever van de diepblauwe Sørfjord, ontstond tussen 1906 en 1918 met de krachtcentrale Tysso I een van de grootste hogedrukkrachtcentrales van die tijd. Tegenwoordig maakt het compleet gerestaureerde industriemonument deel uit van het Noorse waterkracht- en industriestadmuseum. De paleisachtige architectuur verwijst naar de hoge esthetische eisen van de bouwheren. Naast de lange turbinehal, waarvandaan je door de plechtstatige rondboogramen een prachtig uitzicht op de fjord hebt, valt vooral de voormalige schakelcentrale met haar marmeren panelen en de bakelieten schakelaars op. Een uitstapje naar het nabijgelegen stuwmeer Ringedals in Skjeggedal geeft een beeld van de omvang van de hydraulische installaties: de stuwdam, het reservoir en de hogedrukpijpleidingen. Een tochtje met de historische tandradbaan naar de Hardanger hoogvlakte biedt aansluitend talloze wandelmogelijkheden.

Tot de prominentste toeristen die ooit eens naar deze verafgelegen plek aan de Sørfjord zijn gereisd, behoorde keizer Wilhelm II. Rond 1900 bezat alleen Odda al tien hotels, waarvan er een het grootste hotel van Noorwegen was. De bezoekersstroom nam af toen de bouw van de carbid- en cyanidefabriek Odda vanaf 1908 in een standplaats met zware industrie begon te veranderen. Om aan de energiebehoefte van deze fabriek te kunnen voldoen ontstond tegelijkertijd in het drie kilometer naar het noorden gelegen Tyssedal de krachtcentrale Tysso I. Deze gelijktijdigheid is typisch voor Noorwegen dat zijn economische ontwikkeling bijna uitsluitend aan het in overvloed aanwezige water te danken heeft. In 1906 beschikte het land over wel 757 waterkrachtcentrales. De attractiviteit van deze energiebron was zo groot dat de industrie hem zelfs naar op de meest afgelegen plaatsen volgde. Tyssedal vormt daarvan een van de oudste voorbeelden. Binnen enkele jaren groeide de bevolking van 30 tot 1000 inwoners. Pas in 1989 werd de krachtcentrale stilgelegd.

Het huidige museum bevindt zich in het oude kantoorgebouw van de maatschappij Tyssefaldene uit het jaar 1914. Hier waren ook de openbare instanties als de bank, het post- en het telegrafiekantoor gevestigd. In de kelder waren cellen – tot 1915 beschikte Tyssefaldene ook over de plaatselijke politiële machtsbevoegdheid. Dit alles en nog veel meer wordt door de exposities en de multimediaprogramma’s van het museum weer tot leven gewekt. Ze verplaatsen de bezoeker in het leven van een arbeider of werknemer, een huisvrouw of een kind uit vroeger tijden. Het hoogtepunt van de rondleiding is de bezichtiging van de voormalige krachtcentrale direct aan de Sørfjord. Het grootste deel van het 180 meter lange gebouw wordt gevormd door de machinehal. De turbines die hier ooit stonden, waren toentertijd echte technische hoogstandjes!

Tot op heden beschikt Noorwegen voor de bouw van waterkrachtcentrales in bergstreken wereldwijd over de beste knowhow, gepaard gaand met een toenemend verantwoord milieumanagement. Zo staan ook de vijf nog bestaande watervallen van het Oddadal allang op de natuurmonumentenlijst.