Smalle, ruw uitgehouwen mijngangen. Vochtig gesteente. Het kristallen fonkelen van de kleurrijke mineralen. Plotseling komt het schijnbaar verlaten onderaardse rijk tot leven: water ruist, een enorm schoepenrad komt knarsend in beweging. Daarboven – het lijkt net echt – het geluid van knappend vuur en barstende rotsen. Het ‘Museum und Besucherbergwerk Rammelsberg’ (museum en museummijn) bij Goslar zet 1000 jaar mijnbouwgeschiedenis in scène: vanaf de eeuwenoude methode van ‘vuurtje-stoken’ voor ertswinning tot de avontuurlijke expeditie door een middeleeuws mijngangensysteem en het gebulder van moderne winningtechnieken tijdens een rit met het mijntreintje. Bovengronds staat de bezoekers een staaltje industriearchitectuur te wachten: de monumentale ertswasserij van de architecten Fritz Schupp en Martin Kremmer. Hier laten kegelbrekers, kogeltrommels en flotatiemachines zien hoe uit koper-, lood- en zinkerts fijn gemalen concentraten werd gemaakt. Begeleidende ruimte-klank-installaties maken tastbaar hoe het werk eruitzag. Dat alles staat sinds 1992 op de lijst van het cultureel erfgoed van de UNESCO – samen met de voormalige ‘Kaiser- und Reichsstadt’ Goslar.

In Goslar staat een beroemde keizerlijke palts. Waarom? Omdat de Rammelsberg er staat. Op zijn koper- en zilvermijnen hadden de Duitse heersers het in de middeleeuwen voorzien. Zo werd Goslar residentiestad en de Rammelsberg een mijn die circa 1000 jaar in bedrijf was.
Ongeveer in 968 begon de systematische winning van de plaatselijke ertsvoorraden. Aan het einde van de 15e eeuw kwam het zwaartepunt van de winning meer en meer te liggen op looderts en later ook op zinkerts. Om de metaalhoudende steenlagen door hitte broos te maken staken de mijnwerkers ook rond 1800 nog in de mijngangen grote stapels sparrenhout in brand. Daarna gingen ze de brokkelige rotsen met breekijzers, mokers en andere ijzeren voorwerpen te lijf. De werkdag begon gewoonlijk om zes uur ’s avonds met een gemeenschappelijk gebed in het mijngebouw. Daarna gingen de mijnwerkers de mijn in, sliepen daar tot elf uur ’s nachts op een laag hooi, werkten dan tot vier uur ’s morgens, rustten weer even en werden dan om vijf uur ’s morgens door de mijnopzichter voor de vroege ploegendienst gewekt. Een grote verbetering betekende de invoering van waterraderen om de pompen en het ertstransport mee aan te drijven. Zo geldt de ondertussen weer te bekijken Roeder-mijngang als meesterlijk staaltje ingenieurswerk uit het eind van de 18e eeuw. Dit was het begin van de industriële mijnbouw bij Rammelsberg. Het gebruik van stoomkracht en de ontdekking van nieuwe ertslagen leidden tot groei van de mijnbouw tegen het eind van de 19e eeuw. Een laatste impuls gaf de sinds 1936 gebruikte flotatiemethode om de ertsen in koper-, lood- en zinkconcentraten te scheiden. De daarvoor benodigde ertswasserij werd door de architecten Schupp en Kremmer in nog geen jaar tijd gebouwd – een record.
In 1988 waren de ertslagen uitgeput, de Rammelsberg sloot zijn poorten.Voor bezoekers van het museum en de museummijn staan ze vandaag de dag echter weer open.