engels  |  duits  |  frans
Lettergrootte
Mijn ERIH-Route bevat 0 document(en) >>

Steenfabriek De Panoven


Panovenweg 18
6905 DW Zevenaar
Gelderland
Netherlands
Tel +31 (0) 316 - 523520

Website >>

Het object

Meer dan 100 jaar oud is de Aberson vormbakpers al. Tot het oud ijzer behoort de pers echter nog lang niet: desgewenst bakt hij voor grote en kleine bezoekers een heel persoonlijke baksteen – om mee te nemen naar huis als aandenken. Sinds 1983 is de productie in de in het oosten van Nederland gelegen steenfabriek De Panoven stilgelegd. Inmiddels is het voormalige familiebedrijf in een uitstekend bewaard gebleven industriemonument veranderd. Alles is er nog en kan worden bekeken: de nog goed functionerende machines, de droogloodsen voor de bakstenen en dakpannen, het gereedschap, verschillende gebruiksvoorwerpen en natuurlijk de grote zigzagoven uit het jaar 1924 – de laatste in zijn soort in West-Europa. In het museum krijgt de bezoeker een beeld van de baksteen- en dakpanproductie ter plekke door middel van uitstapjes door de lange geschiedenis van het ambacht heen, vanaf de Romeinse tijd tot nu. De kleiplassen in de omgeving bieden een prachtig stukje natuur: waar vroeger klei voor de bakstenen en dakpannen werd gewonnen, is ondertussen een unieke biotoop ontstaan. Een ontdekkingstocht – met paard en wagen bijvoorbeeld of desgewenst ook onder deskundige begeleiding van een boswachter – is beslist de moeite waard.

De geschiedenis

Zevenaar, bakstenen en dakpannen horen bij al eeuwenlang bij elkaar. Toen Zevenaar in 1487 stadsrechten kreeg, stond hier al een stadsteenoven. Vanaf dat moment was het baksteen- en dakpanambacht het plaatselijke handelsmerk. Sinds 1583 kwamen er op de daken van de huizen in het nabijgelegen Nijmegen voor het grootste deel dakpannen uit Zevenaar. De groeiende vraag leidde tot expansie van het ambacht tot buiten de stadsgrenzen. Vooral in de 19e eeuw ontstonden er in de omgeving meer en meer steenfabrieken en werd de productie steeds industriëler. De Panoven, opgericht in 1860, maakt deel uit van deze traditie. Zoals toen gebruikelijk was, werd er eerst een koepeloven gebouwd. Daarna volgden er andere ovens, alles werd gemoderniseerd en in 1901 leverde de Panoven de eerste machinaal vervaardigde bakstenen en dakpannen. Bijna 20 jaar later ontstond de eerste droogloods. De laatste grote investering was de in 1926 gebouwde zigzagoven. Deze oven functioneert in principe net als een ringoven waarvan het technische voordeel op het moment van zijn uitvinding was dat hij onafgebroken kon worden gestookt en er tegelijkertijd minder brandstof nodig was. Het bijzondere van deze zigzagoven is dat deze oven het enige bewaard gebleven en nog intacte exemplaar in West-Europa is. Dat komt niet in de laatste plaats doordat vanaf 1930 De Panoven eigendom was en is van een en dezelfde familie die het bedrijf tot de stillegging in 1982 heeft geleid en er daarna met veel persoonlijke inzet een industriemuseum van heeft gemaakt. Bij het museum hoort ook de omgeving van de steenfabriek die de natuurlijke grondstof voor de productie leverde. In de voormalige kleiplassen, die nu deel uitmaken van het natuurgebied De Gelderse Poort, is in de loop van de tijd een heel specifieke dieren- en plantenwereld ontstaan. Het museum besteedt hier in zijn exposities veel aandacht aan en biedt als extra service rondleidingen door de biotoop aan.

Openingstijden

Museum:
Woensdag t/m zondag 10.00-17.00 uur
Op nieuwjaarsdag gesloten
Rondleidingen mogelijk;

Service-voorzieningen

aanbevolen verblijfsduur 2 uren Entree tegen betaling Toegang zonder obstakels compleet Aanbod voor kinderen Speeltuin, kamertje met babycommode Gastronomie Restaurant, Picknickplaatsen Bezoekerscentrum ja Museumshop ja